Zdjęcie przedstawia okładkę kodeksu Dostępu osób z niepełnosprawnościami do wymiaru sprawiedliwości. Jest pomarańczowa z białymi literami

Jaka jest dostępność polskich sądów dla klientów z niepełnosprawnościami?

Dostęp do wymiaru sprawiedliwości w przypadku osób z różnymi niepełnosprawnościami jest bardzo utrudniony. Takie spotkania jak ostatnie seminarium w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich dają szansę na przedyskutowanie problemu i zaproponowanie rozwiązań: nowych przepisów prawa które nie będą dyskryminujące lub zmian w praktyce stosowania obowiązujących regulacji – mówi Agata Kwaśniewska z biura rzecznika praw obywatelskich.

Z jakimi problemami w polskich sądach może się zetknąć osoba z niepełnosprawnością?

Jest ich bardzo wiele. Grupą zdecydowanie najbardziej wykluczoną są osoby z niepełnosprawnością psychiczną lub intelektualną. Jeżeli są one ubezwłasnowolnione, Nie mają prawa do samodzielnego podejmowania czynności w postępowaniu sądowym. W praktyce oznacza to, że nie mogą np. wnieść powództwa, walczyć osobiście o swoje prawa, a często także zostać przesłuchane jako świadkowie. Kolejny problem dotyczy już nie tylko osób ze wspomnianymi niepełnosprawnościami ale np osób niesłyszących. Jeżeli taka osoba była świadkiem jakiegoś zdarzenia i chciałaby zeznawać w sądzie to bardzo często nie ma takiej możliwości. Zgodnie z obowiązującymi przepisami sąd może uznać taką osobę za niezdolną do postrzegania i w związku z tym uniemożliwić jej składanie zeznań. Nie zawsze jest to oczywiście zgodne ze stanem faktycznym, gdyż konkretna osoba niesłysząca może postrzegać wszystko bardzo dobrze posługując się innymi zmysłami, np wzrokiem. Dotykamy tu jednak problemu komunikacji.

W jaki zatem sposób sąd może komunikować się z osobą niesłyszącą? Czy ma ona prawo do tłumacza języka migowego?

Tak, ale wyłącznie na sali sądowej. Oznacza, to, że ani w sekretariacie gdzie składa się dokumenty ani w żadnym innym miejscu sądu nie ma obowiązku prawnego zapewnienia takiej osobie pomocy tłumacza. Podobnie jest w przypadku osób z niepełnosprawnością wzroku i przesyłania im np pism procesowych drogą elektroniczną lub w Brajle.u. Przepisy takich spraw nie regulują więc wszystko zależy wyłącznie od dobrej woli i świadomości konkretnego sędziego.

W jaki sposób można zmienić tą trudną dla ludzi z różnymi niepełnosprawnościami sytuację?

Przede wszystkim  należałoby zastąpić instytucję ubezwłasnowolnienia różnorodnymi formami wsparcia opartymi na tzw. modelu wspieranego podejmowania decyzji, co od dawna postuluje Rzecznik. Najprostszym rozwiązaniem byłaby zmiana przepisów. Gdyby wspomniane praktyki stały się obowiązkowe to sytuacji dyskryminujących mielibyśmy znacznie mniej. Żeby jednak doprowadzić do zmiany prawa trzeba głośno mówić o potrzebach tych grup klientów sądów i uświadamiać decydentom jak na nie odpowiadać, by zapewnić  możliwość pełnego ich udziału w postępowaniu . Właśnie temu celowi służyło zorganizowane ostatnio w biurze rzecznika praw obywatelskich seminarium na temat nierównego dostępu osób z niepełnosprawnościami do wymiaru sprawiedliwości. Mamy nadzieję, że dzięki takim spotkaniom uda się doprowadzić do znacznej poprawy sytuacji tej grupy osób w polskich sądach.

Poniżej link do wywiadu najnowszego raportu RPO dot. dostępności wymiaru sprawiedliwości dla osób z niepełnosprawnościami: www.rpo.gov.pl/pl

Udostępnij poprzez:
Share on FacebookShare on Google+Pin on PinterestTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on StumbleUponShare on TumblrEmail this to someone

Zostaw komentarz:

Twój email nie będzie upubliczniony.