Zdjęcie przedstawia dwie protezy nóg firmy Mark Protetik, wykonane z włókna węglowego.

Jak powinna wyglądać nowoczesna proteza?

Dobra i bezpieczna noga jest dla pacjenta po amputacji na wagę złota. W naszej pracowni zapewniamy takie wszystkim interesantom od ponad piętnastu lat – opowiada Marek Pękala twórca i szef słynnej konstancińskiej pracowni ortopedycznej Mark Protetik.

Co tak naprawdę oznacza nowoczesna proteza i czy prawdą jest, że różnice pomiędzy nogami są tak bardzo odczuwalne?

Podstawową rolą nowoczesnej protezy jest ułatwienie pacjentowi powrotu do normalnego aktywnego życia. Różnice pomiędzy protezami starszymi, a tymi które możemy zaoferować pacjentom obecnie są widoczne gołym okiem. To jak jakby ktoś próbował porównywać malucha z Mercedesem. Proteza dawnego typu była przede wszystkim zbudowana z żywicy i z drewna. Noszenie jej wiązało się bardzo często z bólem odczuwalnym dla pacjenta przy każdym kroku. Wielu było takich, którzy rezygnowali z posiadania protez i decydowali się albo jeździć na wózku albo poruszać o kulach na jednej nodze. Przez ostatnie dziesięć lat mamy jednak do czynienia z ogromnym postępem technologicznym i protezy, które robimy pacjentom dzisiaj to najwyższa klasa światowa.

W nowoczesnych protezach stosujemy bardzo dużo włókna węglowego, stosowane są także poliuretany, a największą nowinką techniczną są kolana elektroniczne. Są one sterowane komputerowo za pomocą mikroprocesorów i można żartobliwie powiedzieć, że zachowują się tak jakby miały rozum. Kiedy pacjent chodzi, a co za tym idzie obciąża nogę, jego sztuczne kolano analizuje siłę nacisku i podłoże tak, aby człowiek mógł poruszać się jak najsprawniej i najwygodniej. Ma on także możliwość ustawienia kolana w trzech różnych trybach do standardowego chodzenia, biegania lub jazdy na rowerze. Tak funkcjonujące kolano ułatwia przenoszenie ciężaru ciała i odciąża mięśnie, które pozostały w nodze.

Mówimy dużo o nowoczesnych kolanach, bo jest to być może najważniejsza część nogi. Jednak jako pacjent korzystający z protezy wiem, że ogromne znaczenie ma także dobrze zrobiona stopa. Z czego wykonuje się te najbardziej nowoczesne i jak one działają?

Nowoczesna stopa wykonana jest z włókna węglowego. Dobieramy je do wagi i aktywności konkretnego pacjenta, a włókno używane jest przede wszystkim po to, aby chodzący nabrał dynamiki.

Przy wykonywaniu każdego pojedynczego kroku włókno oddaje energię dzięki czemu człowiek może poruszać się szybciej i chodzić w sposób bardziej komfortowy.

W nowoczesnej protezie nic nie ma prawa sprawiać pacjentowi bólu. Naszym zadaniem jest stworzyć mu warunki jak najbardziej zbliżone do naturalnych tak, aby chodząc  nie musiał o tym myśleć. Można powiedzieć, że idealna proteza to taka, która daje o sobie zapomnieć.

Oczywiście stóp z włókna węglowego jest kilka rodzajów. Inaczej zbudowana jest stopa do protezy sportowej niejako wygięta w łuk, a inaczej ta, z której człowiek korzysta na co dzień. Ważne jest jednak to, że wszystkie te stopy nie są sztywne. Uginają się tak samo jak naturalna noga co bardzo poprawia komfort chodzenia pacjenta. Dzięki tak zwanym stopom dzielonym ludzie z protezami mogą odczuwać kontakt z podłożem, co wpływa na ich poczucie bezpieczeństwa ponieważ czują wszelkie zmiany terenu, nierówności czy wzniesienia. Niektóre nowoczesne stopy mają wbudowaną hydraulikę, która powoduje że kiedy na przykład schodzimy z jakiegoś niewielkiego wzgórza stopa sama ustawia się odpowiednio do podłoża.

Warto jednak pamiętać, że zdecydowanie najważniejszym elementem w protezie jest lej, który przylega bezpośrednio do kikuta. Jeśli byłby on źle zrobiony to choćby wszystko inne było nawet ze złota nie dałoby się normalnie chodzić. Żeby wykonać prawidłowy lej niezbędny jest bardzo precyzyjny odlew z nogi pacjenta. Lej musi być super wygodny, a ułatwiają to supernowoczesne wkładki ortopedyczne wykonane na przykład z silikonu, a nie jak dawniej ze skóry. Ogromne znaczenie ma także to że nowoczesne protezy są bardzo lekkie. Kiedyś proteza ważyła co najmniej trzy cztery kilogramy. Dzisiaj potrafimy zrobić nogę której waga nie przekroczy półtora kilograma.

W jaki sposób dzisiaj mocuje się protezy? Czy nadal potrzeby pasków i ściągaczy?

Zdecydowanie nie. Najczęściej używanym mocowaniem jest silikon, który naciągamy na kikuta i za pomocą znajdującej się na jego końcu śrubki łączymy z protezą. W nodze zamontowany jest zamek, który natychmiast zaskakuje i trzyma nogę tak skutecznie, że nie musimy się obawiać jej odpadnięcia nawet jeśli zdarzy się nam upadek. Oczywiście istnieje kilka rodzajów i rozmiarów silikonów w związku z czym zawsze dobieramy je do potrzeb konkretnego pacjenta. Co ważne silikony sprawdzają się zarówno w przypadku protez podudzia jak i tych udowych. Silikon musi przecież pasować idealnie do leja i nogi pacjenta. Na szczęście dzisiaj mamy możliwość robienia lejków testowych z przezroczystego materiału. Dzięki temu widzimy jak lej przylega do nogi pacjenta i w razie potrzeby możemy go odkształcać, rozszerzyć czy zwężać tak aby ostateczna wersja  była idealnie dopasowana.

Jak wielu pacjentów w miesiącu protezujecie?

Wykonujemy około 60 protez miesięcznie, a trafiają do nas pacjenci nie tylko z całej Polski ale również z zagranicy. Ostatnio mieliśmy pacjentów z Hiszpanii i Ukrainy. Myślę, że na naszą popularność wpływa bardzo wysoka jakość oferowanych protez, ale też warunki jakie tworzymy wszystkim klientom. Mają oni szansę skorzystać ze znajdującego się przy pracowni ogrodu. Jest także przygotowany dla nich specjalny pokój wypoczynkowy. Już niedługo uruchomimy także specjalne turnusy rehabilitacyjne dla pacjentów po amputacjach. Takiemu pacjentowi wykonamy idealnie dopasowaną do jego potrzeb protezę i nauczymy go chodzić dzięki trwającym miesiąc intensywnym treningom. Po tym czasie będzie mógł wrócić do pracy i zwykłego aktywnego życia. Na pomysł podobnych turnusów nie wpadł jeszcze nikt w Polsce, więc mamy dużą szansę być pionierami i zapewnić ludziom po amputacjach błyskawiczny powrót do zdrowia i sprawności.

O Waszej pracowni krążą także przeróżne anegdoty. Podobno oprotezowaliście kiedyś psa?

Oprotezowanych psów mamy już na swoim koncie kilka. Pierwszym był Rottweiler z Moskwy, którego właścicielką miała być podobno siostrzenica Putina. Nie jestem do końca pewien czy to prawda, ale zapamiętałem doskonale czarne limuzyny jakimi właściciele zwierzęcia podjechali pod nasz zakład oraz nieprawdopodobny wybuch radości zwierzęcia, które po odzyskaniu łapy biegało po wszystkich kątach i we wszystkich kierunkach szalejąc ze szczęścia. Protezy wykonujemy z tych samych materiałów, których używamy dla ludzi i jak na razie udało nam się w ten sposób dorobić różnym pieskom kilka tylnych łap.

Czy proteza jest rzeczą w której można pływać, czy należy ją ściągnąć zawsze przed wejściem do wody?

Od 1990 roku czyli od czasu, w którym rozpoczęła działalność nasza pracownia robiliśmy już bardzo wiele protez do pływania. Pamiętam na przykład, że przygotowaliśmy protezy dla naszych paraolimpijczyków startujących w Atenach i dziewięciu z nich zdobyło medale olimpijskie rywalizując z czołówką światową w naszych nogach. Bardzo aktywnie wspieramy różnych sportowców. Ostatnio na przykład zaopatrujemy w protezy drużynę amp footbolistów „Lamparta Warszawa”. Wiele klubów piłkarskich gra z logo Mark Protetik.

Wracając jednak do protez do pływania oczywiście nie mogą one zawierać żadnych elementów metalowych. Najlepiej jest wykonać je z żywicy, a stopę ze zwykłego kauczuku. Pamiętam, że jakiś czas temu robiłem protezę dla Janusza Kłosa z reprezentacji polski w siatkówce. On w niej pływał bez żadnego problemu.

Wspomniał pan o sporcie. Jak zatem wyglądają protezy dla sportowców wyczynowych? Czym różnią się od zwykłych nóg?

Proteza dla biegaczy różni się przede wszystkim stopą. Jest ona specjalnie wyprofilowana i wygina się w łuk. Materiałem używanym jest tu cały czas włókno węglowe tyle, że w takiej stopie znajduje się aż kilkanaście tysięcy jego stopionych warstw. Dzięki temu stopa jest wytrzymała i ograniczone jest ryzyko jakiegokolwiek pęknięcia. Charakterystyczną dla niej cechą jest także ogromna sprężystość, co umożliwia naprawdę szybkie bieganie. Każdą tego typu stopę firmy ortopedyczne robią pod konkretnego zawodnika.

Z jakimi kosztami musi się liczyć człowiek, chcący kupić nowoczesną protezę?

Jeśli chodzi o protezę podudzia z dynamiczną stopą na przyzwoitym poziomie to kosztuje ona około 20 tysięcy. W przypadku protez obejmujących udo koszty wahają się pomiędzy 23 a 25 tysięcy złotych. Najdroższe są oczywiście protezy ze sztucznym kolanem. Taka noga z pięcioletnią gwarancją kosztuje 155 tysięcy złotych. Największym wyzwaniem dla protetyków są te protezy, w których trzeba wykonać także staw biodrowy. W takim wypadku jeżeli pacjent chce mieć także w protezie nowoczesną elektronikę musi liczyć się z kosztem około 180 do 200 tysięcy złotych.

Oczywiście obecne wsparcie finansowe ze strony NFZ dla pacjentów jest lepsze niż dziesięć lat temu. Jeżeli na przykład proteza podudzia kosztuje 17 tysięcy to może on liczyć na 4 i pół tysiąca z Narodowego Funduszu, a ponadto ma się jeszcze szansę na zdobycie środków w programach typu Aktywny Samorząd. W efekcie otrzymuje w ramach wsparcia około 11 tysięcy i z własnej kieszeni wykłada tylko sześć. W wypadku tych najdroższych protez dofinansowanie może osiągnąć poziom dwudziestukilkutysięcy, ale resztę niestety pacjent musi pokryć osobiście lub przez ubezpieczyciela.

Czy wykonywanie zawodu protetyka sprawia panu satysfakcję?

W moim zawodzie piękne jest to, że bardzo szybko widać efekty pomocy, której udzielamy pacjentom. Często zdarza się, że przychodzi do nas człowiek mocno zdołowany, bez nadziei na przyszłość, pełen czarnych myśli, a kiedy wychodzi od nas z wygodną nowoczesną protezą poruszając się o własnych siłach na jego twarzy widać już tylko szeroki uśmiech. Myślę, że jest to największa nagroda jaką można otrzymać za dobrze wykonaną pracę. Zachęcam więc wszystkich tych którzy niepotrzebnie zamartwiają się problemami z chodzeniem. Odwiedźcie Mark Protetik w Konstancinie. Zrobimy wszystko co będzie możliwe żebyście wyszli od nas o własnych siłach, pełni wiary i nadziei na przyszłość.

Udostępnij poprzez:
Share on FacebookShare on Google+Pin on PinterestTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on StumbleUponShare on TumblrEmail this to someone

Jeden komentarz: On Jak powinna wyglądać nowoczesna proteza?

Zostaw komentarz:

Twój email nie będzie upubliczniony.